Zadania gramatyczne na maturze – jak zdobyć punkty bez ściemy
Zadania gramatyczne na maturze – jak zdobyć punkty bez ściemy
Przygotowując się do matury 2026 z angielskiego, warto pamiętać, że część gramatyczna (tzw. znajomość środków językowych) to spora część arkusza – to około 13 zadań, czyli ponad 20% punktów do zdobycia. Umiejętność sprawnego rozwiązania tych zadań może znacząco podnieść wynik egzaminu podstawowego. Poniżej znajdziesz konkretny i przejrzysty opis, jak ćwiczyć i rozwiązywać zadania gramatyczne na maturze z angielskiego – bez motywacyjnego lania wody i bez zbędnych „ściem”!
Co to są zadania gramatyczne na maturze?
Na egzaminie maturalnym z angielskiego mamy część sprawdzającą tzw. znajomość środków językowych – czyli naszą wiedzę z zakresu gramatyki i słownictwa. W poziomie podstawowym wszystkie pytania gramatyczne to zadania zamknięte (np. test wielokrotnego wyboru, uzupełnianie luk) lub otwarte (słowotwórstwo, transformacje zdań) zawarte w arkuszu pisemnym. W podstawowym arkuszu maturalnym na 60 możliwych punktów część „gramatyczna” ma wartość około 13 punktów. Dla ucznia z angielskim na poziomie B1 to przystępna do zrealizowania pula – trzeba ją tylko dobrze wykorzystać.
Dlaczego warto się przyłożyć do gramatyki? W odróżnieniu od zadania pisemnego, za każde poprawne rozwiązanie zadań gramatycznych otrzymujesz od razu konkretne punkty (zazwyczaj po 1 pkt). To szybki i łatwy sposób na zwiększenie wyniku – oczywiście pod warunkiem, że rozwiążesz je poprawnie. Umiejętność opanowania podstawowych zagadnień gramatycznych oraz radzenia sobie ze schematami zadań maturalnych jest kluczem do sukcesu. Zamiast panikować, skoncentruj się na konkretnej wiedzy i ćwicz systematycznie – to przyniesie rezultaty.
Typy zadań gramatycznych na maturze
W nowej formule matury (formuła 2023/2026) zadania gramatyczne zebrane są w jednym bloku, ale różnią się formą. Oto najpopularniejsze typy, które warto znać:
Zadania z luką (fill-in-the-blank) – masz fragment tekstu, w którym brakuje słowa lub jego formy. Wybierasz spośród podanych opcji (test wielokrotnego wyboru) albo wpisujesz właściwe słowo/końcówkę.
Dobieranie – łączenie wyrazów lub zwrotów w pary, np. połówki zdań czy wyrazów z odpowiednimi znaczeniami. Tu często sprawdzana jest poprawna gramatyka zdań oraz słownictwo.
Słowotwórstwo (word formation) – dostajesz zdanie z luką i słowo klucz (zwykle w nawiasie), od którego musisz utworzyć inny wyraz. Na przykład: „Jim has been ____________ for 10 weeks now.” (EMPLOY) – prawidłowa odpowiedź to „unemployed”. Tu liczy się znajomość przedrostków/przyrostków i budowa słów.
Transformacje zdań (transformations) – trzeba przekształcić zdanie, zachowując to samo znaczenie, ale używając podanego słowa-klucza. Przykład: „She said she was tired.” (SICK) → „She said she was sick.” (jeśli słowo kluczem było SICK). Inaczej mówiąc, rozwiązując transformacje, stosujesz znajomość konstrukcji gramatycznych (np. tryb warunkowy, mowa zależna, struktury typu It is necessary/important for someone to do something, Would you mind …, be used to doing, itp.).
(Opcjonalnie) Tłumaczenia fragmentów zdań – w niektórych arkuszach (zwykle rozszerzenie) pojawiają się zadania polegające na przetłumaczeniu fragmentu zdania z angielskiego na polski lub odwrotnie. Tutaj liczy się dokładność i znajomość idiomów, ale na poziomie podstawowym takie zadania raczej nie występują.
Każdy z tych typów zadań można przećwiczyć. Ważne jest, żebyś wiedział, z jakim typem masz do czynienia i stosował odpowiednią strategię rozwiązania. Poniżej dokładniej opisujemy, jak się przygotować do każdego z nich.
Kluczowe zagadnienia gramatyczne do opanowania
Na maturze w zadaniach gramatycznych najczęściej sprawdzane są podstawowe konstrukcje, które uczniowie poznają w szkole średniej. Oto lista zagadnień, na których warto się skupić:
Czasy gramatyczne – przede wszystkim czasy teraźniejsze (Present Simple, Present Continuous, Present Perfect), przeszłe (Past Simple, Past Continuous), oraz konstrukcje przyszłości (Future Simple z will i be going to). Upewnij się, że wiesz, kiedy używać Present Perfect zamiast Past Simple (np. gdy opisujesz doświadczenia życiowe lub efekty przeszłych zdarzeń do teraz), oraz jak odróżnić czasy ciągłe od prostych.
Strona bierna (Passive) – podstawowe formy w czasach Present i Past. Na przykład: The book is being read by many students. – warto umieć przerabiać aktywne zdania na bierne i odwrotnie.
Mowa zależna (reported speech) – w szczególności przekładanie zdań oznajmujących i pytających z mowy zależnej. Pamiętaj o cofaniu czasów (np. said + Past Simple → Past Perfect w zdaniu podrzędnym) oraz o zmianie słów takich jak now → then, today → that day, tomorrow → the next day itp.
Tryby warunkowe (Conditionals) – co najmniej zerowy, pierwszy i drugi. Upewnij się, że znasz różnicę między If I had time, I would do it (2nd Conditional) a If it rains, I will stay home (1st Conditional), oraz umiesz użyć If + czas teraźniejszy + will.
Modale (czasowniki modalne) – typowe zastosowania takich słów jak can, could, may, might, must, have to, should, ought to. Zwróć uwagę na różnicę między must (mocne nakazanie) a have to (konieczność zewnętrzna), should (rada), could/might (przypuszczenia, uprzejme pytania) itp.
Gerundium i bezokolicznik – kiedy po czasownikach używa się formy z -ing, a kiedy bez „to” lub z „to”. Na przykład enjoy doing, want to do, suggest doing, need to do, finish doing itd. Zwróć też uwagę na struktury typu would rather (that), would prefer (to).
Zdania pytajne i pośrednie – w pytaniach pośrednich (np. Do you know where the bank is?) szyk jest taki jak w zdaniu oznajmującym – podmiot przed orzeczeniem. Unikaj pułapki: I don’t know where is the bank – to błąd, powinno być where the bank is.
Porównania – stopień równy as … as, wyższy -er/more, najwyższy -est/most, a także than w porównaniach. Np. This car is faster than that one. Zwróć uwagę na nieregularne formy przymiotników (good – better – the best).
Przyimki i spójniki – najczęściej używane (np. in, on, at, by, until, despite, although, because, unless). Na przykład despite łączy się bez of (pomimo czegoś = despite the rain, nie despite of the rain). Upewnij się, że znasz kilka najważniejszych różnic: because vs because of, so that vs in order to, although vs despite itp.
Przedrostki i przyrostki (słowotwórstwo) – bazowa wiedza o budowie wyrazów. Przykładowo: przymiotniki, które tworzymy z czasowników dodając -ive, -ing, -ed; rzeczowniki odczasownikowe z -er, -tion, -ment, -ness; przymiotniki od rzeczowników z -ful, -less, -able, -ible; przysłówki dodając -ly. Warto powtórzyć choć najpopularniejsze: happy – happiness, write – writer, enjoy – enjoyable, hope – hopeless itp.
Opanowanie tych zagadnień daje solidny fundament, dzięki któremu dobrze poradzisz sobie z zadaniami gramatycznymi. Nie musisz znać na pamięć setek reguł – kluczowe są te najczęściej używane struktury. Dlatego w nauce warto postawić na jakość – dokładnie przerabiać najważniejsze tematy, zamiast bezładnie zapychać się masą informacji.
Jak się przygotować i efektywnie uczyć gramatyki
Codzienna praktyka w małych dawkach. Lepiej uczyć się odrobiny gramatyki codziennie (np. 20–30 minut powtórek), niż robić długie przysiadówki raz na miesiąc. Regularne ćwiczenie „po trochu” daje znacznie lepsze efekty i pozwala utrwalać wiedzę. Na bieżąco powtarzaj słabe punkty, które pojawiają się w zadaniach.
Powtarzaj tylko potrzebne zagadnienia (zasada 80/20). Skup się na strukturach, które najczęściej pojawiają się na maturze. Nie próbuj opanować całej gramatyki raz na zawsze – wybierz kluczowe tematy (czasy, tryby warunkowe, strona bierna itp.) i zrozum je dogłębnie. Dzięki temu 80% efektu osiągniesz opanowując 20% materiału.
Rozwiązuj arkusze maturalne i testy. Wykorzystuj oficjalne arkusze CKE oraz dostępne testy maturalne online. Dzięki temu poznasz format pytań i oswoisz się z formą zadań gramatycznych. Rozwiązuj je pod kątem sprawdzania gramatyki – analizuj każde błędne rozwiązanie, by zrozumieć, dlaczego jest niepoprawne.
Twórz własne fiszki i notatki. Jeśli jakaś reguła lub lista słówek sprawia Ci trudność, zapisz ją na małej karteczce lub w notatniku. Fiszki (z jednej strony hasło po angielsku, z drugiej krótkie wyjaśnienie) pomagają w nauce. Przygotuj prostą tabelkę z czasami gramatycznymi albo spis najważniejszych przedrostków i przyrostków – wgląd na to przyda się w powtórkach.
Używaj różnych źródeł ćwiczeń. Oprócz podręczników, skorzystaj z aplikacji do nauki angielskiego czy serwisów z zadaniami maturalnymi. Możesz też wymieniać się materiałami ze znajomymi – kto wie, może mają coś przydatnego? Ważne, żeby ćwiczenia były różnorodne i sprawdzające rzeczywiste sytuacje językowe (nie tylko suche reguły).
Kontekst i praktyka. Ćwicz gramatykę w kontekście – czytaj krótkie teksty i zaznaczaj w nich różne formy gramatyczne, słuchaj nagrań i obserwuj użyte czasy, sami układaj zdania. Dzięki temu unikasz uczucia „oddzielnego wkuwania” i lepiej zapamiętasz, jak stosować struktury w praktyce.
Dobry plan nauki. Zaplanuj naukę od teraz do matury, ale z umiarem – bez panicznego wkucia w ostatniej chwili. Lepiej robić systematyczne powtórki według harmonogramu (np. schemat tygodniowy, co drugi dzień inne zagadnienie). Im bardziej zorganizowana nauka, tym efektywniejsza.
Strategie rozwiązywania zadań gramatycznych na egzaminie
W dniu matury skorzystaj z poniższych porad, by rozwiązać zadania gramatyczne sprawnie i bez błędów:
Dokładnie czytaj polecenia. Zwróć uwagę, czy masz wpisać literę A/B/C (zadanie zamknięte), czy konkretną formę słowa (zadanie otwarte). Upewnij się, że zrozumiałeś kontekst zdania – czy zwracasz uwagę na liczbę mnogą, rodzajnik, formę czasu? Czasem jedno słowo w poleceniu (np. singular albo plural) ustawia, jaka forma jest potrzebna.
Analizuj całe zdanie, nie tylko lukę. Przed wypełnieniem luki przeczytaj całe zdanie (a często też zdanie poprzedzające i następujące, jeśli są podane). Przetłumacz je w myślach na polski lub wyciągnij kluczowe znaczenia – to pomoże dobrać słowo o właściwym znaczeniu i formie. Na przykład, jeśli w zdaniu mowa jest o przeszłości danej czynności, od razu pomyśl o formie przeszłej, a jeśli jest „since 2015”, to zapewne Present Perfect.
Podkreślaj słowa-klucze. Zauważ słowa, które wskazują na potrzebne struktury. Na przykład: «already», «just», «since» sugerują Present Perfect; «if», «when», «unless» – tryby warunkowe; «because of», «so that» – zdania przyczynowe; «if only», «wish» – życzenia. W zadaniach wybierz te, które pasują do danej konstrukcji.
Wykluczaj błędne odpowiedzi. W zadaniach wielokrotnego wyboru często od razu widać, że niektóre opcje są absurdalne gramatycznie lub logicznie. Najpierw skreśl oczywiste pomyłki, potem skup się na dwóch trudniejszych. Zastanów się, czy każdy wyraz pasuje do luki. Np. czy dany czasownik zgadza się z podmiotem? Czy potrzebna jest forma przymiotnika czy rzeczownika? Upewnij się, że cała fraza brzmi naturalnie po wstawieniu wybranej opcji.
Słowotwórstwo – buduj wyraz krok po kroku. Jeśli zadanie wymaga utworzenia słowa od podanego, wykonaj następujące kroki:
Przeczytaj całe zdanie. Zrozum, jaki typ słowa potrzebujesz – przymiotnika? rzeczownika? czasownika? Przykład: „The room was so cold that she put on another ___________.” (SHIRT) – pewnie potrzebujemy rzeczownika, bo kontekst: „założyła kolejny…”.
Odmień bazowe słowo. Przypomnij sobie typowe przedrostki/przyrostki. Czy to słowotwórstwo przez dodanie przedrostka (np. happy → unhappy) lub przyrostka (help → helpful, nation → national)? Albo czy trzeba nieco zmienić rdzeń (employ → employed/unemployed, begin → beginner)? Spróbuj kilka możliwości w głowie i zobacz, która najlepiej pasuje.
Wstaw i sprawdź. Po utworzeniu formy, jeszcze raz przeczytaj całe zdanie na głos z wypełnioną luką. Czy zachowane są poprawne końcówki (liczba mnoga, rodzajnik)? Czy znaczeniowo wszystko się zgadza? Jeśli tak, prawdopodobnie masz dobrą odpowiedź.
Nie zostawiaj pustych miejsc. Jeśli nie masz pewności co do jednego słowa, i tak spróbuj coś wpisać – zawsze jest szansa, że trafisz. Zgaduj metodycznie (np. zmieniając końcówkę lub przedrostek), nie zostawiaj luk niewypełnionych.
Transformacje zdań – myśl konstrukcjami. Przed tą częścią upewnij się, że rozumiesz zamysł polecenia: musisz użyć konkretnego słowa (słowa-klucza) do zapisania nowego zdania o tym samym sensie. Kluczem do sukcesu jest znajomość typowych konstrukcji i fraz. Oto kilka wskazówek:
Zastanów się, jaki rodzaj przekształcenia jest potrzebny. Czy zmiana dotyczy czasu, strony biernej, konstrukcji warunkowej, czy może wprowadzenia innego szyku wyrazów?
Popularne słowa-klucze i odpowiadające im konstrukcje:
UP – często oznacza wyrażenia show up / turn up (pojawić się) lub grow up (dorastać).
AFTER – może wskazywać na take after (być podobnym do kogoś).
ACROSS – związane z come across (natknąć się).
BEFORE/AFTER – w zdaniach czasowych często wprowadza before/after i zamianę czasów.
USED TO – do opisu zwyczajów z przeszłości lub be used to (być przyzwyczajonym do).
REMEMBER/KEEP/STOP – tu zmieniamy często formę gerundialną (np. I don’t remember closing the door.).
MIND – sugeruje konstrukcję Would you mind… / No, I don’t mind… (w zadaniu: *„? if I opened the window” – mind if I).
FOR + osoba + TO – często pojawia się w zdaniach typu „It’s necessary for them to book tickets” (dla nich, aby coś zrobili).
WISH / IF ONLY – wprowadza zdania życzeń (I wish I had known.) czy mówienie „gdyby tylko”.
Jeśli nie pamiętasz konkretnej konstrukcji, spróbuj wymyślić rozwiązanie po kolei: zbuduj najpierw możliwie prostą wersję zdania i zobacz, czy zawiera słowo-klucz w logicznym miejscu. Zawsze sprawdź, czy użyte czasy i szyk są poprawne. W transformacjach liczy się zarówno gramatyka, jak i znaczenie.
Ćwicz przed egzaminem. Transformacje można opanować głównie przez praktykę. Rozwiąż kilka przykładowych zadań zamieniając zdania z sekcji „paraphrase” czy próbnych arkuszy. Zwróć uwagę na konstrukcje idiomatyczne i frazeologizmy (np. take after, turn up, come across, little did we know, mind if I), bo często to one są słowami-kluczami.
Czytaj ze zrozumieniem. W każdym zadaniu z luką czy transformacjami pomyśl o znaczeniu całości. Nie daj się zwieść pojedynczym słowom – czasem odpowiedź wymaga uwzględnienia sensu całego zdania lub akapitu. Na przykład w zadaniu wielokrotnego wyboru nawet jeśli znajdziesz w tekście „chair” i opcja (A) to „chair”, sprawdź, czy pozostałe słowa w zdaniu pasują do tego wyboru (często pojawia się pułapka niedomówienia lub przeczenia).
Zarządzaj czasem. Przy 13 zadaniach gramatycznych masz zwykle wystarczająco dużo czasu, by spokojnie je wszystkie rozwiązać. Najpierw zrób te, które wydają się najłatwiejsze (najbardziej oczywiste), a trudniejsze zostaw na koniec. Jeśli brakuje czasu, przynajmniej spróbuj zgadnąć w zadaniach zamkniętych – nawet losowy typ niegłupi strzał może dać punkt.
Typowe pułapki i błędy – czego unikać
Przy rozwiązywaniu zadań gramatycznych warto mieć na uwadze najczęstsze pomyłki, by ich nie popełnić. Oto kilka przykładów i tipów:
Zmiana czasu w mowie zależnej. Jeśli w zadaniu masz zdanie jak He said: “I am tired.” i słowo-klucz THAT, to odpowiedź powinna być He said that he was tired., a nie he is tired. W mowie zależnej cofamy czas (Present → Past, Past → Past Perfect).
Pytania pośrednie (word order). W zadaniach często pojawia się I wonder / Do you know, a potem pytanie. Pamiętaj, że składnia po if/whether czy where/what jest taka jak w zdaniu oznajmującym: I don’t know where the bank is (również poprawne jest „I don’t know where is the bank” ? NIE – błędne!). Zamiast tego: „I don’t know where bank is” -> „I don’t know where the bank is.”
Użycie „would like” vs „that”. Po would like nigdy nie dodajemy that: I would like you to come (a nie I would like that you come). Pamiętaj, że prawidłowy szyk to „would like + osoby + to + czasownik”.
Despite/in spite of. Angielskie despite występuje bez „of”: mówimy despite the rain, despite everything, a nie despite of. (Natomiast in spite of to wyrażenie, którego of nie pomijamy). W zadaniu uważaj, które użyć.
Present Perfect a konkretny czas. Jeśli w zdaniu jest określenie czasu (wczoraj, w 2010, last year), użyj Past Simple zamiast Present Perfect. Zaś gdy mówimy o doświadczeniach życiowych, często sięga się po Present Perfect.
Many/ much / a lot of. Wypełniając lukę z rzeczownikami pamiętaj o liczbie policzalnej. Nie pisz much cars (wielu samochodów) – powinno być many cars lub a lot of cars. Podobnie fewer używamy z policzalnymi, less z niepoliczalnymi rzeczownikami.
Pisownia i formy czasownika. Zwracaj uwagę na zasady tworzenia trzeciej formy czasownika (Past Participle). Np. „swim” → „swum”, „come” → „come”, „break” → „broken”. W zadaniach z luką łatwo wkleić błędną formę czasownika, więc przejrzyj każdy wybór pod kątem poprawnej pisowni.
Konstrukcje preferencji i życzeń. Upewnij się, że potrafisz rozróżnić I would rather do something i I would rather you did something. Na maturze mogą się pojawić takie struktury („wolę żebyś coś zrobił”). Przykład: I would rather you stayed at home tonight., a nie stay.
Przedimki (articles) – pomyłki z a/an/the zdarzają się często. W zdaniach typu „to piękny dzień” użyj „a beautiful day” (rodzajnika nieokreślonego), w „słońce świeci” – the sun. Najprostsza zasada: jeśli mowa o czymś po raz pierwszy i nieokreśleone to a/an, jeśli mówimy o czymś znanym z kontekstu to the, a przed rzeczownikami niepoliczalnymi lub w ogólnym znaczeniu – brak rodzajnika (Furniture is expensive).
Rzeczowniki policzalne vs niepoliczalne. Po many, a few, several musisz mieć rzeczownik w liczbie mnogiej, po much, little – niepoliczalny. „I have few money” jest błędem – albo użyj „little money”, albo zmień na policzalne (coins, dollars).
Najważniejsze to rozwaga i uwaga przy wypełnianiu każdej luki. Jeżeli natrafisz na pułapkę, spróbuj szybko znaleźć inny fragment zdania, który pomoże Ci to wyjaśnić (np. „since” narzuca inny czas, „would like” narzuca „to”).
Podstawowe wskazówki „na już” – bez zbędnych ceregieli
Nigdy nie zostawiaj pustej odpowiedzi. W zadaniach wielokrotnego wyboru zawsze zaznacz coś – szansa 1/4 (lub 1/5) nie jest zerowa. Nawet jeśli nie jesteś pewien, lepiej zgadnąć niż nie zdobyć punktu.
Najpierw łatwe, potem trudne. Zacznij od zadań, które wydają Ci się najprostsze – najszybciej wypełnisz większość punktów. Trudniejsze transformacje czy słowotwórstwo zostaw na koniec, gdy już będziesz miał pewne punkty.
Sprawdź liczbę i rodzaj. W zadaniach słowotwórstwa upewnij się, czy dana luka wymaga liczby pojedynczej czy mnogiej, rodzaju męskiego/żeńskiego itp. W liczbie mnogiej często dodajemy „-s” lub „-es” (np. cats, dishes).
Zwracaj uwagę na czasy. Gdy zadanie wskazuje słowo „now”, „today”, „yesterday” itp., natychmiast myśl o odpowiednim czasie. Słowo „since 2010” sugeruje Present Perfect.
Użyj synonimów. Jeśli w zadaniu jest np. «angry», możliwe, że wśród odpowiedzi znajdziesz «furious». W wielokrotnym wyborze często pojawiają się synonimy lub wyrażenia bliskoznaczne – warto być tego świadomym.
Czytaj wszystko dokładnie. Nawet jednorazowa literówka (jak „is going” zamiast „are going” przy liczbie mnogiej) może zaważyć na poprawności. Sprawdź swoje odpowiedzi jeszcze raz, jeśli masz chwilę na końcu.
Zaufaj metodzie. Ćwiczyłeś(-łaś) konkretną strategię w domu? Teraz też się jej trzymaj. Pamiętaj, że egzamin to zestaw bardzo podobnych do siebie zadań, jaki widziałeś na próbnym. Zastosuj te same kroki – bądź pewny(-a) schematu.
Podsumowanie
Zadania gramatyczne na maturze z angielskiego to realna okazja, by szybko i pewnie zdobyć punkty – jeśli tylko podejdziesz do nich z głową. Klucz to codzienna nauka angielskiego w konkretnych zagadnieniach, dobrze znana struktura arkusza maturalnego oraz przemyślane strategie rozwiązywania zadań. Ćwicz regularnie najważniejsze czasy, konstrukcje i słowotwórstwo, rozwiązywać przykładowe zadania i uważaj na typowe pułapki (porządek słów w zdaniach, formy czasów, „would like” itp.).
Matura 2026 z angielskiego nie wymaga żadnej cudownej sztuczki – wystarczy znajomość podstawowych zasad gramatyki i logiczne myślenie. Dzięki dobrej organizacji nauki i powtórkom wspólnie zyskamy więcej pewności siebie. Bez ściemy: opracuj prosty plan, ucz się systematycznie, stosuj powyższe porady i zadania gramatyczne na maturze przestaną być straszne. Powodzenia na egzaminie – i pamiętaj, matura z angielskiego to gra na punkty, a punkty za gramatykę są na wyciągnięcie ręki.
matura ustna z angielskiego
nauka angielskiego matura ustna z angielskiego
matura ustna z angielskiego
lekcje angielskiego matura ustna z angielskiego
Tagi: angielski dla maturzystów angielski poziom podstawowy arkusze maturalne angielski egzamin maturalny angielski gramatyka angielska gramatyka matura podstawowa jak zdać maturę z angielskiego język angielski matura matura 2026 matura angielski matura angielski podstawa matura z angielskiego nauka angielskiego powtórka gramatyki angielski przygotowanie do matury z angielskiego słowotwórstwo angielski matura środki językowe matura transformacje zdań matura zadania gramatyczne angielski zadania gramatyczne matura
