Grupy słówek często pomijane (a przydatne)

Maturzystom często brakuje w słowniku kilku grup wyrażeń, które mogą znacząco podnieść poziom wypowiedzi. Oto najważniejsze z nich:

• Kolokacje i wyrażenia frazeologiczne

  Kolokacje to typowe połączenia słów (np. make an effort, take into account, commit a crime). Zamiast mówić „do crime” czy „to become rich”, warto użyć “commit a crime” (popełnić przestępstwo) czy “become wealthy”. Kolokacje czynią język naturalniejszym. Często spotykane są np. wyrażenia prawnicze (due process of law – należyta procedura prawna, fair trial – sprawiedliwy proces) czy technologiczne (breakthrough technology – przełomowa technologia). Na przykład w kontekście społecznym przydatne jest połączenie “equal opportunities” (równe szanse), a w dyskusji o edukacji – “distance learning” czy “acquire knowledge”. Nauczyciele radzą uczyć się nie pojedynczych słów, lecz całych fraz – łatwiej wtedy zapamiętać znaczenie, np. “turn down” (odrzucić) czy “turn in” (zdać prace) zamiast tylko “turn”.

• Idiomy i zwroty potoczne

  Idiomy są typowe dla języka angielskiego i często pojawiają się w tekstach czy filmach. Warto poznać te najbardziej naturalne i dotyczące tematów maturalnych, np. „to be on the ball” (mieć łeb na karku) czy „jump the gun” (zrobić falstart, pospieszyć się) z zakresu sportu. W dziale zdrowie przydają się idiomy typu “as fit as a fiddle” (zdrowy jak ryba) czy “feel under the weather” (źle się czuć). Warto też znać idiom “win-win situation” (sytuacja korzystna dla obu stron), który można użyć przy omawianiu zalet rozwiązania problemu. Pamiętaj jednak, że idiomy używamy wtedy, gdy pasują do stylu wypowiedzi – nie w formalnym liście, ale np. w luźniejszym artykule lub w mowie. Najlepszą metodą utrwalenia idiomów jest tworzenie własnych zdań z ich użyciem – wpisanie ich w kontekst i zapamiętanie konstrukcji.

• Zwroty formalne i typowe słowa do esejów

  W pracach pisemnych i podczas prezentacji na ustnej maturze przydadzą się zwroty formalne. Np. we wstępie artykułu: “The aim of this essay is to…” (Celem tej pracy jest…) czy “It is often argued that…” (Często twierdzi się, że…). Ważne są też spójniki i wyrażenia łączące argumenty: “first of all, secondly, finally” (po pierwsze, po drugie, na koniec), “moreover” (co więcej), “however” (jednakże). Na przykład: “First of all, climate change affects ecosystems” (Po pierwsze, zmiany klimatu wpływają na ekosystemy). Warto zapamiętać zwroty typu “in my opinion” (moim zdaniem) i “I would argue that…” (stwierdziłbym, że…), a także wyrażenia wprowadzające opinię innych – “On the other hand” (z drugiej strony), “It is often said that…”. Zbiór takich fraz znacząco urozmaica wypowiedź i pozwala brzmieć bardziej naturalnie i przekonywująco.

• Wyrażenia argumentacyjne (spójniki i frazy logiczne)

  By efektywnie budować rozumowanie, przydadzą się także wyrażenia typowe dla form pisemnych na maturze. Dołączanie argumentów: “additionally, besides (this), moreover”. Przeciwstawianie: “however, whereas, despite this”. Podsumowywanie: “to sum up, all in all, on the whole”. Np.: “Furthermore, investing in renewable energy creates new jobs.” (Co więcej, inwestowanie w odnawialne źródła energii tworzy nowe miejsca pracy). Pamiętaj, że sam nagłówek rozprawki często sugeruje użycie słów takich jak “advantages”/“disadvantages” (zalety/wady) czy “benefits”/“drawbacks”. Wszystkie te zwroty warto wcześniej zagrać własnymi zdaniami, żeby naturalnie umieć ich użyć na egzaminie.

• Słownictwo tematyczne

  Przejrzyj listy słownictwa do maturalnych tematów, zwłaszcza tych często pomijanych przez uczniów. Oto kilka przykładów działów i przykładowych słówek:

  • Prawo i społeczeństwo: rights of the accused (prawa oskarżonego), due process of law (należyta procedura prawna), capital punishment (kara śmierci), crime statistics (statystyki przestępczości), social benefits (świadczenia socjalne).

  • Technologia i nauka: artificial intelligence (sztuczna inteligencja), cutting-edge technology (najnowocześniejsza technologia), scientific breakthrough (przełom naukowy), automation (automatyzacja).

  • Edukacja: higher education (edukacja wyższa), curriculum (program nauczania), distance learning (nauczanie na odległość), vocational training (kształcenie zawodowe).

  • Środowisko: sustainable development (zrównoważony rozwój), carbon footprint (ślad węglowy), climate change (zmiany klimatu), renewable resources (źródła odnawialne).

  • Kultura i sztuka: cultural heritage (dziedzictwo kulturowe), contemporary art (sztuka współczesna), national identity (tożsamość narodowa), mainstream media (media głównego nurtu).

  Przykłady zdań z powyższymi słowami pokazują, jak je zastosować: “Parents who neglect their children can be deprived of parental rights.” (Rodzicom, którzy zaniedbują dzieci, można odebrać prawa rodzicielskie). Albo: “There is a growing concern about the effects of urbanization on the environment.” (Narasta niepokój dotyczący wpływu urbanizacji na środowisko). Pokazując w praktyce takie konstrukcje (tak jak w przykładach ze źródeł), łatwiej zapamiętać nowe wyrażenia.