Przydatne wskazówki językowe

• Frazeologia i łączniki: Poziom rozszerzony wymaga szerokiego słownictwa i bogatych struktur. Na pewno przydadzą się spójniki (however, moreover, therefore, on the other hand), zwroty wstępne (Firstly, In conclusion), a w wypowiedziach – naturalne idiomy (np. make a decision, solve the problem). W rozprawce chwal spójność – użyj zaimków wskazujących (this issue, these advantages), zamienników rzeczowników (synonimów lub parafraz).

• Słownictwo tematyczne: W tekstach często pojawiają się tematy podróży, mediów, nauki, społeczeństwa itp. Miej pod ręką podstawowe zestawy słownictwa (np. transport: commute, fare, passenger; sports: rival, spectator, defeat). Nowoczesne arkusze mogą zawierać słowa techniczne (np. aspirins, climate emergency, social media engagement), więc ćwicz czytanie tekstów popularnonaukowych i wiadomości po angielsku – to świetne przygotowanie.

• Spójność wypowiedzi pisemnej: Sprawdzaj zgodność czasu i osoby. Unikaj powtórzeń, stosuj różne środki językowe (np. zamiast good użyj beneficial, significant; zamiast think – believe, suppose). Pamiętaj, że w rozprawce i formalnym liście piszemy w stylu oficjalnym (bez skrótów typu can’t czy slangowych wyrażeń). Upewnij się, że każdy akapit przedstawia tylko jeden pomysł – to ułatwia czytelność.

• Formatowanie: W arkuszu odpowiada się zwykle literą lub wyrazem na karcie odpowiedzi. Natomiast wypowiedź pisemna to pełne zdania – nie wstawiaj „bullet-pointów” ani listy przyczyn bez rozwinięcia. Zostaw marginesy czyste, a w czystopisie wypełniaj linie czytelną pisanką (zalecane czarne pióro).

Przykłady i omówienie rozwiązań

Poniżej krótko przeanalizujemy przykłady krok po kroku (nie wszystkie pytania, ale ilustracyjne):

• Zadanie słuchowe (1.1–1.6): Usłyszysz trzy fragmenty (patrz [29]). Przykład: pytanie 1.1 brzmi „From what the woman says, we can conclude that…”. Odpowiedzi do wyboru A–C. Klucz: słowa „doesn’t consider… attractive” pada w nagraniu – poprawna odpowiedź A. Wskazówka: wsłuchaj się w kontrast („she doesn’t consider… attractive”), wyklucz B i C na podstawie słów doesn’t understand, doesn’t mind, bo pierwsza część wypowiedzi zaprzecza atrakcyjności.

• Zadanie dopasowywania (2.1–2.5): Słuchasz pięć krótkich wypowiedzi o koncertach. Przykładowo, w jednej kobieta mówi o tym, że „a concert was brought to an early close due to rain” – wybierasz opis D. Trik: skup się na treści każdego zdania; dodatkowo przeczytaj przed słuchaniem wszystkie 6 opisów (A–F) i postaraj się skojarzyć je z możliwymi wersami. Po każdym odsłuchu dopasuj usłyszaną informację do właściwej litery.

• Zadanie uzupełniania luki (3.1–3.4): Nagranie o „Wyścigu łóżek” (tekst podany z lukami). Przykład: „The bed race in Knaresborough was first held ___ and has been popular ever since.” Usłyszysz „in 1966” – wstawi to w lukę (3.1). Ważne: koniecznie używaj czarnego długopisu i przepisz dokładnie usłyszane wyrażenie (bez tłumaczenia!). W tym zadaniu poznajesz daty i krótkie opisy, dlatego wpisuj liczbę 1966 ze słowem, jeśli jest mowa.

• Zadanie czytania (4.1–4.5): Tekst o Pumpkin Spice Latte podzielony na paragrafy A–D. Pytanie 4.2: „W którym akapicie autor odnosi się do nazwy nowego napoju?”. Odpowiedź: paragraf C (tam pojawia się wspomnienie o nazwie The Fall Harvest Latte). Uwaga: w tym typie zadań część tekstu C odpowiada litery C i D (w tabelce jest odpowiedź C przy 4.2). Kluczowe przy dopasowywaniu: zawsze czytaj zadanie i patrz, na ile obszarów tekstu pytanie może pasować – czasem jedna część tekstu odpowiada dwóm pytaniom.

• Zadanie luk zdaniowych (5.1–5.5): Tekst detektywistyczny o sygnale z Marsa. Masz pięć brakujących miejsc i sześć możliwych zdań A–F. Podchwyt: posłuchaj, o czym są akapity: punkt 5.1 musi logicznie łączyć część o robocie z opisem pracy Paulis; punkt 5.3 dotyczy przestrogi przed wyciekiem informacji, więc wstawiamy zdanie A („This measure was taken to prevent the details of the plan from being leaked…”). Odpowiedź pokaźna w tabelce: 5.1 – D, 5.2 – B, 5.3 – A, 5.4 – F, 5.5 – E . Jeśli nie jesteś pewien, czy zdanie pasuje – wklejaj je „na sucho” do tekstu i przeczytaj cały fragment – musi być logiczny.

• Zadania gramatyczne (6–9): Są bardzo różnorodne. W Zad.7 (tekst o WORDLE) wybierasz brakujący wyraz tak, by całość była poprawna: np. w 7.4 wstawiono „A you restrict something” – co układa się w „Josh knew that as soon as you restrict something, people tend to desire it more.”, prawidłowo. W Zad.8  uzupełniasz lukę jednym słowem przekształcając podany wyraz, np. GRADUAL → „gradually” w 8.4 (choć odpowiedź wpisana czcionką na czerwono). W Zad.9 (transformacje ) przekształcasz całe zdania z podaną formą: „was being served”, „rather you sent”, „accused John of entering”, „I must have left”. Ważne: wpisuj pełne frazy (według zasady „maksymalnie 5 wyrazów”), w oryginalnym czasie. Po każdej odpowiedzi sprawdzaj, czy zachowana jest forma subject + predicate (podmiot + orzeczenie).

• Wypowiedź pisemna – przykład planu:  nr 1: „Podróżowanie koleją za granicą: wady i zalety”. Plan: Teza: „Coraz więcej młodych decyduje się na kolej, co jest dobrym rozwiązaniem” vs alternatywna teza. Za: (1) Ekologia – pociągi są bardziej przyjazne środowisku niż samoloty; (2) Komfort – można wstać, położyć się, zobaczyć krajobrazy; (3) Kurs ekonomiczny – czasem tańszy bilet niż lot (!!!). Przeciw: (1) Długi czas podróży; (2) Mniejsza dostępność połączeń; (3) Możliwy tłok i opóźnienia. Wniosek: Podsumuj krótko – np. „Mimo dłuższego czasu, zdecydowanie polecam kolej ze względu na ekologię i komfort” i zakończ zgodnie z tezą. To daje pełny szkielet wypowiedzi, którą następnie rozwijasz zdaniami polskimi (czyli po angielsku!). Pamiętaj przy tym o spójności i formalnym stylu.

Checklista przed oddaniem

Przed oddaniem arkusza warto sprawdzić kilka rzeczy (zrób to na koniec, na pozbycie się stresu!):

• Na karcie odpowiedzi: upewnij się, że przeniosłeś wszystkie odpowiedzi zadania zamkniętego na kartę (boksy/kółka). Błędnie zaznaczone kółko przekreśl i zaznacz nowe; nie zostawiaj nic niewypełnionego, nawet jeśli nie jesteś pewny.

• Zgodność z poleceniem: W zadaniu pisemnym zrób ostatnią rundę pytań: czy napisałeś odpowiedni typ tekstu? Czy spełnione są wszystkie podpunkty polecenia? Czy użyłeś właściwych form powitania/pożegnania (jeśli list)? Czy dodałeś potrzebne elementy (tytuł do artykułu, co najmniej 2 argumenty)?

• Poprawność językowa: W tekstach otwartych (luźne odpowiedzi i praca pisemna) popraw ewentualne literówki, czasy i końcówki. Sprawdź jeszcze raz słowa „–ing” i nieregularne formy (np. went/went, is/are). W zadaniach z lukami zweryfikuj, czy odpowiedź faktycznie zmieściła się wewnątrz zdania i jest spójna (patrz zad.9, czy nie pojawił się dodatkowy odstęp itp.).

• Formatowanie pisemne: Jeśli pisałeś długopisem, sprawdź czy pismo jest czytelne, nie ma przecinków w niewłaściwych miejscach. Nie pisz żadnych znaków ani uwag w strefie dla egzaminatora.

• Czas: Nie oddawaj zbyt szybko – jeśli zostało kilka minut, użyj ich na ostatnie przeczytanie. Lepiej opuścić 1–2 punkty w zadaniu, niż mieć je błędnie z powodu braku sprawdzenia.